pytanie zadane 14 listopada 2026 w Nauka i technika przez użytkownika

1 odpowiedź

odpowiedź 14 listopada 2026 przez użytkownika
edycja 17 listopada 2026 przez użytkownika

Powiem szczerze: pierwszy raz o BOINC usłyszałem wiele lat temu w internecie. Ktoś pisał, że jego stary pecet „szuka pulsarów”, a inny chwalił się, że jego laptop „pomaga w badaniach nad lekami”. Pomyślałem: no jasne, kolejny internetowy żart. Okazało się, że to najprawdziwsza prawda, a cały ten pomysł działa od ponad dwóch dekad i ma na koncie realne odkrycia naukowe.

Jeśli też jesteś ciekawy, co to właściwie jest BOINC, jak działa, czy jest bezpieczny i czy opłaca się go instalować, to dobrze trafiłeś. Przeprowadzę Cię przez temat tak, jak sam bym chciał, żeby ktoś mi go wytłumaczył.
 

BOINC (Berkeley Open Infrastructure for Network Computing) to darmowe, otwarte oprogramowanie, które pozwala Ci udostępnić nieużywaną moc obliczeniową swojego komputera, telefonu czy tabletu naukowcom z całego świata. Ty robisz swoje, a Twój sprzęt w tle liczy dla nauki.

logo boinc

Oficjalne logo BOINC, Źródło: boinc.berkeley.edu 


To tak zwane przetwarzanie rozproszone (po angielsku volunteer computing, czyli „obliczenia wolontariackie”). Zamiast budować jeden gigantyczny, piekielnie drogi superkomputer, naukowcy dzielą ogromne zadanie na miliony malutkich kawałków i rozsyłają je do tysięcy zwykłych komputerów ludzi takich jak Ty i ja.

Możesz o tym myśleć jak o zbiórce wolontariuszy do sprzątania plaży. Jedna osoba zbierałaby śmieci tygodniami. Tysiąc osób z workami robi to w jedno popołudnie. Tyle że tu „śmieciami” są obliczenia, a „plażą” jest na przykład fragment nieba, w którym szukamy fal grawitacyjnych.
 

Skąd się wziął BOINC? Historia zaczyna się od kosmitów

Tu zaczyna się najciekawsza część. Nazwa BOINC kojarzy się z uniwersytetem w Berkeley w Kalifornii i z człowiekiem nazwiskiem David Anderson, który jest głównym twórcą platformy. Ale żeby zrozumieć, skąd ten pomysł, trzeba cofnąć się do 1999 roku.

W maju 1999 wystartował projekt SETI@home (SETI to Search for Extraterrestrial Intelligence, czyli poszukiwanie życia pozaziemskiego). Idea była prosta i genialna: radioteleskopy zbierają gigantyczne ilości danych z kosmosu, a analiza ich w poszukiwaniu sztucznych sygnałów wymaga ogromnej mocy. Zamiast kupować superkomputer, organizatorzy poprosili zwykłych ludzi: „zainstaluj wygaszacz ekranu, który zamiast ładnych obrazków będzie analizował sygnały z kosmosu”.

Efekt przerósł oczekiwania. Do projektu zgłosiły się miliony uczestników z niemal całego świata. Okazało się, że internetowi wolontariusze to potężna, niedoceniana siła.

Był jednak pewien problem: SETI@home było zbudowane tylko pod jedno zadanie. Inni naukowcy patrzyli na to z zazdrością i pytali: „A czy my też moglibyśmy tak zrobić?” No właśnie. Zamiast każdy od zera pisał własny system, powstała myśl, żeby stworzyć uniwersalną platformę, na której można uruchomić dowolny projekt naukowy. Tak narodził się BOINC, który zaczął działać na początku lat 2000. Z czasem to właśnie na nim oparto nowe wersje SETI@home, a potem dziesiątki innych przedsięwzięć.

Ciekawostka: SETI@home w marcu 2020 roku ogłosiło „hibernację”, czyli zakończenie rozsyłania nowych zadań. Nie dlatego, że coś poszło nie tak, tylko dlatego, że zespół miał już tyle danych do przeanalizowania, iż priorytetem stało się opracowanie wyników. Sam BOINC ma się za to dobrze i obsługuje wiele innych projektów.

Jak to działa? Wyjaśniam bez magii

Spróbuję wytłumaczyć to na prostym schemacie. Cała zabawa składa się z trzech elementów:

  1. Serwer projektu, czyli komputer (lub zestaw komputerów) naukowców, który przechowuje dane do analizy i dzieli je na małe paczki, tak zwane zadania (po angielsku workunits).
  2. Klient BOINC, czyli program zainstalowany u Ciebie. To on łączy się z internetem, pobiera paczkę, liczy ją na Twoim sprzęcie i odsyła wynik.
  3. Ty, czyli wolontariusz, który decyduje, ile mocy i kiedy chcesz oddać.

Cały cykl wygląda mniej więcej tak:

  • Klient prosi serwer: „Mam wolne moce, daj mi coś do roboty”.
  • Serwer wysyła pakiet danych oraz specjalistyczny program obliczeniowy dla danego projektu.
  • Twój komputer liczy, zwykle od kilkudziesięciu minut do kilku godzin, a czasem dłużej, zależnie od projektu.
  • Gotowy wynik wraca na serwer, a Ty dostajesz za to „punkty” (do nich jeszcze wrócę).

jak działa BOINCNajfajniejsze jest to, że BOINC działa w tle i z niskim priorytetem. Domyślnie ustawienia są dość łagodne: program liczy, gdy komputer jest bezczynny, albo wykorzystuje tylko część procesora. Jeśli odpalisz grę czy zaczniesz montować film, nie powinieneś zauważyć wielkiej różnicy, a przynajmniej tak ma to działać. Wszystko można dopasować w ustawieniach.

Skąd serwer wie, że wynik jest prawidłowy?

To dobre pytanie, bo przecież nie każdy wolontariusz ma sprawny sprzęt albo dobre intencje. Komputer może się przegrzać i zrobić błąd, ktoś może oszukiwać dla wyższego wyniku, a wyniki naukowe muszą być wiarygodne.

BOINC radzi sobie z tym sprytnie dzięki redundancji. Dokładnie to samo zadanie jest wysyłane do kilku różnych uczestników, a serwer porównuje odpowiedzi. Jeśli się zgadzają, wynik uznaje się za poprawny. Jeśli jeden odbiega od reszty, jest odrzucany lub liczony ponownie. Dzięki temu pojedynczy błąd albo próba oszustwa nie psuje całości.

To trochę jak sprawdzanie klasówki przez kilku nauczycieli: jeśli wszyscy dochodzą do tego samego wyniku, można mieć sporą pewność.

Z niektórych projektów korzysta też mechanizm tzw. adaptacyjnej replikacji, w którym zaufane komputery, które wielokrotnie dostarczały poprawne wyniki, mogą być sprawdzane rzadziej. To oszczędza moc i przyspiesza naukę.
 

Co może liczyć Twój komputer? Przegląd projektów

BOINC to platforma, a projekty są jej treścią. Każdy ma własną stronę, swój cel i swoją społeczność. Nie będę Ci wymieniał całej listy, bo jest długa i regularnie się zmienia (niektóre projekty znikają, inne się pojawiają), ale opowiem o tych, które zrobiły na mnie największe wrażenie.

Astronomia i fizyka

  • Einstein@Home: szuka fal grawitacyjnych oraz pulsarów, czyli szybko wirujących gwiazd neutronowych. Dzięki wolontariuszom odkryto wiele nowych pulsarów, a to dla zwykłych ludzi z domowymi komputerami naprawdę niezły wyczyn. Projekt wystartował w 2005 roku, w Roku Fizyki, na stulecie teorii względności Einsteina.
  • MilkyWay@home: tworzy trójwymiarowe modele naszej Galaktyki, analizując strumienie gwiazd. Chodzi o lepsze zrozumienie jej budowy i ciemnej materii.
  • Asteroids@home: pomaga określać kształty i właściwości obrotu asteroid na podstawie obserwacji jasności.
  • LHC@home: wspiera obliczenia związane z Wielkim Zderzaczem Hadronów w CERN, między innymi symulacje ruchu cząstek w akceleratorze.

Medycyna i biologia

  • Rosetta@home: rozwiązuje problem zwijania białek i projektowania nowych białek, co ma znaczenie dla badań nad chorobami i lekami. Projekt prowadzi Instytut Projektowania Białek (Institute for Protein Design) na Uniwersytecie Waszyngtońskim.
  • World Community Grid: projekt założony przez IBM, który skupiał kilka różnych badań naraz, od chorób po czystą wodę i energię odnawialną. Co ciekawe, to taki „agregator”: uruchamiasz jedną aplikację, a oddajesz moc różnym grupom naukowców.
  • GPUGRID: symulacje molekularne wykonywane na kartach graficznych, związane z biologią molekularną.

Klimat i matematyka

  • Climateprediction.net: modele klimatu liczone przez wolontariuszy, jeden z najstarszych projektów tego typu, prowadzony przez naukowców z Wielkiej Brytanii.
  • PrimeGrid: poszukiwanie gigantycznych liczb pierwszych. Jeśli lubisz matematykę, to jest dla Ciebie.
  • Collatz Conjecture i inne projekty matematyczne: dla fanów łamigłówek i hipotez, których nikt jeszcze nie rozwiązał.

Pamiętaj tylko: zanim cokolwiek wybierzesz, wejdź na oficjalną stronę projektu i sprawdź, czy jest aktywny. W świecie BOINC niektóre projekty „usypiają” albo kończą działalność, więc warto zerknąć na listę na stronie głównej BOINC.
 

Realne osiągnięcia, czyli czy to w ogóle ma sens?

Sceptyk we mnie zawsze pytał: „dobra, ale czy ktoś z tego faktycznie coś ma?”. Tu przychodzą dobre wiadomości. Przykłady, które można znaleźć w publikacjach i opisach projektów:

  • Einstein@Home ma na koncie odkrycia pulsarów, w tym przez wolontariuszy, którzy są wymieniani jako współodkrywcy.
  • Rosetta@home przyczyniło się do postępów w badaniach nad strukturą białek, które wykorzystano również w pracach związanych z projektowaniem białek.
  • Climateprediction.net dostarczyło ogromnych zbiorów symulacji klimatycznych, używanych w publikacjach naukowych.
  • Wolontariusze PrimeGrid pomagali odkrywać bardzo duże liczby pierwsze.

A moc obliczeniowa? Cała sieć BOINC bywa porównywana do superkomputerów. Według statystyk publikowanych przez projekt zbiorcza wydajność sięga dziesiątek petaflopsów, czyli kwadrylionów operacji zmiennoprzecinkowych na sekundę. Dla porównania: to poziom, który jeszcze kilkanaście lat temu miały najszybsze superkomputery świata. Dokładna liczba zmienia się codziennie i zależy od tego, ile osób akurat „liczy”, więc po aktualne dane odsyłam na stronę BOINC.

Najpiękniejsze w tym wszystkim jest to, że nauka dostaje moc obliczeniową bez gigantycznego budżetu, a wolontariusze dostają poczucie, że dokładają cegiełkę do czegoś większego.


Jak zacząć? Krok po kroku

Sam jestem zwolennikiem „najpierw zrób, potem zagłębiaj się w szczegóły”, więc masz tu prostą instrukcję. Zajmie dosłownie kilka minut.

  1. Wejdź na oficjalną stronę BOINC (boinc.berkeley.edu) i pobierz klienta dla swojego systemu. Są wersje na Windows, macOS i Linux, a także na Androida.
  2. Zainstaluj program. Instalator jest prosty, bez żadnych niespodzianek. Pobieraj go wyłącznie z oficjalnego źródła.
  3. Uruchom kreator. Po starcie BOINC zapyta, który projekt wybierasz. Możesz wziąć któryś z polecanych albo skorzystać z opcji „Science United”, o której za chwilę.
  4. Utwórz konto w wybranym projekcie (e-mail i hasło) albo zaloguj się, jeśli już je masz.
  5. Poczekaj na pierwsze zadania. Po chwili BOINC pobierze dane i zacznie liczyć. W zakładce Zadania zobaczysz postęp w procentach.
  6. Dostosuj ustawienia. W menu ustawień możesz zdecydować, ile procesorów ma pracować, czy BOINC ma liczyć tylko, gdy komputer jest bezczynny, albo czy ma pracować na baterii (domyślnie zwykle nie).

Punkty, kredyty i rywalizacja, czyli element growy

Pewnie zastanawiasz się, po co komu te „punkty”. Otóż każdy poprawnie obliczony wynik daje Ci kredyty (w BOINC nazywane też cobblestones, czyli „kocie łby”). Mają one pokazywać, ile pracy wykonałeś dla nauki. Nie można ich wymienić na pieniądze, ale mają ogromną wartość psychologiczną.

Z moich obserwacji (i internetowych relacji innych użytkowników) wynika, że to właśnie ta grywalizacja wciąga najbardziej. Dlaczego?

  • widzisz swoje statystyki rosnące z dnia na dzień,
  • możesz porównywać się z innymi uczestnikami na rankingach,
  • możesz dołączyć do drużyny, czyli grupy ludzi liczących razem - polecamy dołączyć do naszego teamu kz1.pl, o czym szerzej piszmy niżej,
  • zdobywasz odznaki za kolejne progi wykonanej pracy.

W środowisku BOINC istnieją całe społeczności, które organizują wyzwania i sprinty, czyli krótkie zawody, w których drużyny rywalizują o jak najwięcej punktów w danym projekcie. Jeśli lubisz rywalizować (albo po prostu dobrze się bawisz w grupie), to zdecydowanie dodatkowy plus.
 

Ile to kosztuje? Prąd, rachunki i sprzęt

To jest temat, o którym uczciwie trzeba powiedzieć wprost: BOINC jest darmowy, ale prąd już nie.

Kiedy Twój procesor pracuje pełną parą, zużywa więcej energii niż w czasie bezczynności. Ile dokładnie? Zależy od sprzętu:

  • Laptop lub mini PC pobiera dodatkowo zwykle kilkadziesiąt watów,
  • komputer stacjonarny z mocnym procesorem i kartą graficzną może zużywać znacznie więcej, nawet kilkaset watów pod obciążeniem.

Prosty rachunek: jeśli komputer zużywa dodatkowo 50 W i liczy całą dobę, to w miesiącu daje to około 36 kWh. Przy cenie prądu, powiedzmy, 1 zł za kWh (sprawdź swoją stawkę, bo ceny się zmieniają) wychodzi około 36 zł miesięcznie. Dla jednych to drobiazg, dla innych sporo.

Jak ograniczyć koszty?

  • ustaw BOINC tak, żeby liczył tylko część rdzeni procesora (np. 50%),
  • wyłącz liczenie na kartach graficznych, jeśli nie jesteś pewien, że chcesz je obciążać,
  • liczenie ustaw na godziny nocne albo na czas, gdy komputer i tak pracuje,
  • jeśli masz instalację fotowoltaiczną, możesz liczyć wtedy, gdy produkujesz nadwyżkę energii.

I jeszcze jedna rzecz: nie kupuj sprzętu tylko po to, żeby liczyć BOINC-em, chyba że świadomie chcesz to potraktować jako hobby. Idea projektu polega na wykorzystaniu tego, co i tak masz.
 

Czy BOINC jest bezpieczny?

To pytanie zadaje sobie każdy rozsądny człowiek i bardzo dobrze. Uruchamiasz przecież cudzy kod na swoim komputerze. Co mogę napisać?

Plusy:

  • BOINC jest oprogramowaniem open source, więc jego kod jest jawny i może być sprawdzany przez społeczność,
  • projekty naukowe, z których korzystasz, to zwykle uniwersytety i instytuty badawcze,
  • zadania są uruchamiane w osobnym katalogu, z ograniczonym dostępem do Twoich plików,
  • aplikacje projektów są podpisywane cyfrowo, więc klient może zweryfikować, że pochodzą od organizacji prowadzącej projekt.

Na co uważać:

  • pobieraj klienta wyłącznie z oficjalnych stron, bo ktoś mógłby podrzucić fałszywą wersję,
  • wybieraj projekty znane i dobrze opisane, najlepiej te z listy na stronie BOINC,
  • aktualizuj program,
  • pamiętaj, że żadne oprogramowanie nie jest w 100% pozbawione ryzyka, a w przypadku wątpliwości zawsze możesz zapytać społeczność na forach projektów.

Ze swojej strony uważam, że przy zachowaniu podstawowej ostrożności ryzyko jest podobne do korzystania z innych popularnych, sprawdzonych programów.
 

BOINC kontra Folding@home i kryptowaluty

Często pada pytanie: „Czy to nie to samo, co Folding@home?” Odpowiadam: podobny pomysł, ale inna platforma. Folding@home to osobny projekt przetwarzania rozproszonego (skupiony na badaniach nad białkami i chorobami), który ma własnego klienta. BOINC jest natomiast platformą uniwersalną, na której działa wiele niezależnych projektów.

A co z kopaniem kryptowalut? Tutaj różnica jest zasadnicza:

BOINC

Kopanie kryptowalut

Cel

badania naukowe

zdobywanie tokenów i zabezpieczanie sieci

Nagroda

punkty i satysfakcja

potencjalny zysk finansowy

Koszt

prąd i sprzęt, który już masz

prąd i często drogi sprzęt

Oprogramowanie

otwarte, darmowe

zależy od kryptowaluty

BOINC nie obiecuje Ci pieniędzy. Dostajesz za to coś innego: świadomość, że Twoje obliczenia mogą przysłużyć się nauce.
 

Najczęstsze pytania (FAQ)

Czy muszę mieć mocny komputer? Nie. Nawet starszy sprzęt może się przydać, choć oczywiście szybszy procesor policzy więcej. Wiele projektów da się uruchomić na zwykłym, domowym komputerze.

Czy BOINC spowolni mój komputer? Przy domyślnych ustawieniach program działa z niskim priorytetem, więc zwykle nie przeszkadza w codziennej pracy. Jeśli jednak zauważysz spadek wydajności, zmniejsz liczbę używanych rdzeni.

Czy mogę liczyć kilka projektów naraz? Tak. Możesz przypisać różne projekty do jednego klienta i ustalić, jaki procent mocy dostaje każdy z nich.

Czy dostanę pieniądze? Nie. BOINC to wolontariat. Nagrodą są punkty i satysfakcja.

Czy mogę przestać w każdej chwili? Oczywiście. Możesz wstrzymać liczenie, odłączyć projekt albo odinstalować program. Nikt nie ma do Ciebie pretensji.

Czy potrzebuję stałego internetu? Nie musisz być połączony cały czas. Klient pobiera zadania z zapasem, a wyniki wysyła, gdy ma połączenie. Warto jednak mieć łącze, które pozwoli na regularną komunikację z serwerem.

Czy to legalne i dozwolone w pracy lub w szkole? Na własnym sprzęcie oczywiście tak. Na sprzęcie służbowym lub szkolnym zawsze najpierw zapytaj administratora albo przełożonego, bo regulaminy bywają różne.
 

Moje wrażenia i dla kogo to jest

Jeśli miałbym podsumować, dla kogo BOINC jest idealny, to wymieniłbym kilka grup:

  • ciekawscy, którzy lubią kosmos, biologię, matematykę albo klimat i chcą się dołożyć do badań,
  • posiadacze starych komputerów, które leżą bez zajęcia,
  • fani statystyk i rywalizacji, bo punkty i rankingi potrafią naprawdę wciągnąć,
  • nauczyciele i uczniowie, którzy chcą pokazać, jak wygląda nauka „od kuchni”,
  • ludzie, którzy lubią czuć, że robią coś dobrego bez specjalnego wysiłku.

I jeszcze jedno: BOINC uczy pokory. Kiedy widzisz, jak Twój komputer jest jednym z milionów trybików w wielkiej maszynie, uświadamiasz sobie, że duże rzeczy rodzą się z małych wkładów. A to, jak dla mnie, jest całkiem piękne.
 

Jeśli ten tekst choć trochę Cię zaciekawił, spróbuj. Zainstalowanie zajmuje kilka minut, a odinstalowanie jeszcze mniej, więc nic nie ryzykujesz. A kto wie, może któregoś dnia przeczytasz o odkryciu, do którego dołożył się także Twój komputer?
 


Zespół kz1.pl w BOINC

Postanowiliśmy założyć własny team pod nazwą naszej strony. Dlaczego zapraszamy wszystkich naszych odwiedzających, którzy zainteresowani są ideą BOINC o dołączenie do nas i liczenie swoim sprzętem w imię nauki. Nasza nazwa naszego zespołu to: kz1.pl

Póki co jesteśmy w dwóch projektach:

Einstein@home
World Community Grid
PrimeGrid
 

...